Vitalik Buterin, Ethereum İçin Merge Sonrası En Büyük Yenilenme Planını Anlattı

Ethereum kurucu ortağı Vitalik Buterin, ağın önümüzdeki yıllarına ilişkin güncellenmiş “Lean Ethereum” yol haritasını paylaştı. Buterin bu yaklaşımı, 2022’de Ethereum’un iş kanıtından hisse kanıtına geçtiği Merge sonrasındaki en kapsamlı protokol dönüşümü ve ağın üçüncü büyük evresi olarak konumlandırıyor.

Gelişme, Ethereum ekosistemi için önemli çünkü plan yalnızca tek bir yükseltmeye değil, protokolün çekirdek mimarisinin birkaç yıl içinde yeniden ele alınmasına işaret ediyor. Buterin’e göre neredeyse tüm ana bileşenler üç-dört yıllık bir süreçte değiştirilecek; ancak mevcut uygulamaların zorunlu bir geçiş yapması beklenmeyecek.

Yol haritasının merkezinde, ağın kendini doğrulama biçiminde büyük bir değişim bulunuyor. Mevcut modelde her düğümün işlemleri yeniden yürütmesi gerekirken, önerilen yaklaşım Ethereum’un zinciri recursive STARK adı verilen kompakt kriptografik kanıtlarla doğrulamasını öngörüyor. Buterin ayrıca daha sade bir mutabakat yapısı, bir ya da iki turlu finalite, çok boyutlu gas fiyatlaması ve ileride EVM’in ötesinde RISC-V gibi bir komut setine geçiş ihtimalini de gündeme getirdi.

Kuantum güvenliği ve gizlilik de planın öne çıkan başlıkları arasında. Buterin, kriptografik olarak kuantum risklerine açık parçaların kuantuma dayanıklı alternatiflerle değiştirilmesini hedefliyor. Gizlilik ise artık sonradan eklenen bir özellik değil; mempool ve state tree gibi protokol parçalarına baştan dahil edilmesi gereken bir hedef olarak ele alınıyor.

Veri depolama tarafında Buterin, 2030’a doğru Ethereum’un yaklaşık 2 TB mevcut esnek “dynamic” state ile 100 TB daha ölçeklenebilir ancak daha sınırlı yeni bir state türünü taşıyabileceği bir yapı tarif etti. Bu yeni modelin tokenlar, NFT’ler ve DeFi’nin önemli bölümü için uygun olabileceği; buna karşın merkeziyetsiz borsalar gibi daha karmaşık sözleşmeler için daha sınırlı kalabileceği belirtiliyor. Bir ERC-20 tokenın yeni depolama düzenine taşınması zorunlu olmayacak, fakat Buterin bunun ücretleri on kattan fazla azaltabileceğini söyledi.

Planın tamamı tek seferde devreye girmeyecek. Buterin, Hegotá fork’unun “Lean” döneminden önceki son büyük adım olabileceğini, daha yakın vadeli Glamsterdam yükseltmesinde ise gas limitinde büyük bir artış beklendiğini ifade etti. Decrypt’e göre bu yol haritası, Ethereum Foundation’ın yakın dönemde personel azaltımı ve bütçe sıkılaştırmasına gittiği, ayrıca geçmiş Ethereum yükseltmelerinin uygulamada gecikmeler yaşadığı bir döneme denk geliyor.